Gotowość obiektu ochrony ludności zmienia się wraz ze stanem jego infrastruktury, warunkami dla ludzi i zdolnością utrzymania podstawowych funkcji.
Podczas ćwiczeń OSNOWA 2026 w Łodzi sprawdzaliśmy, jak tę gotowość oceniać na podstawie danych i jak połączyć ją z szerszym obrazem sytuacji dostępnym dla Centrum Zarządzania Kryzysowego.
W skrócie: ORION łączy dane pomiarowe z wiedzą o obiekcie, aby wspierać ocenę stanu i gotowości infrastruktury. Podczas ćwiczeń OSNOWA 2026 działał jako moduł MILI-GUARD, dostarczając jedną z warstw wspólnego obrazu sytuacji dla Centrum Zarządzania Kryzysowego w Łodzi. Ćwiczenie objęło ewakuację szkoły, zdalne rozpoznanie i testy bezpieczeństwa otoczenia.
Gotowość obiektu zmienia się w czasie
Budynek może mieć określoną funkcję, dokumentację i przypisaną rolę w systemie ochrony ludności. Jego rzeczywisty stan zmienia się jednak przez cały czas.
Może dojść do awarii zasilania, spadku ciśnienia w instalacji wodnej, pogorszenia jakości powietrza, utraty łączności albo innego zdarzenia wpływającego na możliwość bezpiecznego wykorzystania obiektu. Dlatego dla osoby odpowiedzialnej za bezpieczeństwo ważna jest odpowiedź na pytanie: czy ten obiekt jest gotowy właśnie teraz?
Odpowiedź wymaga informacji o jego aktualnym stanie, ale także wiedzy o tym, jakie warunki powinny być spełnione dla danego sposobu użytkowania. To właśnie jeden z problemów, nad którymi pracujemy w Liki, rozwijając system ORION. System, który łączy dane telemetryczne z cyfrową wiedzą o obiekcie, jego instalacjach i zasobach, a także z wcześniej zdefiniowanymi regułami i procedurami. Pomiar CO₂, ciśnienia wody albo parametrów zasilania staje się dzięki temu częścią szerszej informacji o stanie infrastruktury.
Ćwiczenie daje odpowiedź, której nie dają testy prowadzone przy biurku
12 października 2026 r. w Szkole Podstawowej nr 64 w Łodzi przeprowadziliśmy część ćwiczeń OSNOWA 2026 z udziałem szkoły, służb miejskich, ratowniczych oraz partnerów technologicznych.
Scenariusz obejmował m.in. zmianę warunków wewnątrz budynku, próbną ewakuację, bilans osób, zdalne rozpoznanie, działania służb oraz ocenę możliwości bezpiecznego powrotu do obiektu.
Druga część ćwiczeń była poświęcona testom technologicznym w otoczeniu szkoły: ochronie obwodowej, rozpoznaniu przestrzeni powietrznej, wykrywaniu zdarzeń w strefach krytycznych, zakłóceniom radiowym i odporności łączności.
Dla zespołu rozwijającego technologię taki scenariusz daje wiedzę, której trudno szukać w dokumentacji technicznej i laboratoriach. Widzimy, kto naprawdę korzysta z informacji, w jakiej kolejności, w którym momencie pojawia się potrzeba potwierdzenia danych, co operator musi zobaczyć od razu, a co może sprawdzić później. Możemy także zmierzyć czas pomiędzy zdarzeniem a reakcją systemu i ludzi.
ORION: od pomiaru do informacji operacyjnej
Podczas ćwiczenia ORION monitorował m.in. warunki środowiskowe oraz wybrane elementy infrastruktury budynku. System obserwował zmiany parametrów i zestawiał je z wiedzą o obiekcie oraz regułami określającymi jego gotowość. W scenariuszu wykorzystaliśmy też wzrost stężenia CO₂ oraz spadek ciśnienia wody. Dla operatora znaczenie ma wtedy nie sam odczyt sensora, ale jego interpretacja w odniesieniu do miejsca, czasu i funkcji obiektu.
ORION wykorzystuje również lokalnie działające rozwiązania AI, w tym polski model językowy Bielik AI. Sztuczna inteligencja pomaga operatorowi analizować informacje, poruszać się po wiedzy o obiekcie i odnajdywać właściwe procedury.
Statusy operacyjne wynikają z danych, progów i reguł systemowych. AI podaje możliwe przyczyny problemów i rekomendacje działań, ale decyzję dotyczącą dalszego działania zawsze podejmuje człowiek. System jest tylko narzędziem wsparcia decyzyjnego.
ORION jako część MILI-GUARD
Skala ćwiczenia była znacznie szersza niż monitoring samego budynku.
Orange Innovation Poland, partner strategiczny ćwiczeń, zintegrował w środowisku MILI-GUARD wiele różnych źródeł informacji i technologii bezpieczeństwa. Współpracowały ze sobą rozwiązania Orange Polska, Liki, Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie, Nokii oraz pozostałych partnerów.
Obserwowaliśmy m.in. analitykę obrazu, Fiber Sensing, zdalne rozpoznanie z wykorzystaniem robota, technologie związane z wykrywaniem dronów oraz stan łączności. ORION został włączony do MILI-GUARD jako moduł dostarczający informacji o stanie i gotowości infrastruktury. Był to ważny etap rozwoju naszego rozwiązania, ponieważ informacja o budynku zaczęła funkcjonować obok danych pochodzących z jego otoczenia i przestrzeni powietrznej. Operator mógł dzięki temu patrzeć na zdarzenie szerzej: od tego, co dzieje się wewnątrz budynku, przez ruch ludzi i stan infrastruktury, po sytuację poza jego granicami.
Ten sam obraz sytuacji w CZK i w miejscu zdarzenia
Informacja operacyjna była dostępna w Centrum Zarządzania Kryzysowego, ale również bezpośrednio w miejscu działań.
W ćwiczeniu wykorzystaliśmy mobilne terminale ORION działające na tabletach o podwyższonej odporności na upadek i zalanie. Dzięki nim osoby znajdujące się przy obiekcie mogły obserwować:
- aktualny status budynku,
- poziom CO₂ w pomieszczeniu objętym scenariuszem,
- zmianę parametrów instalacji wodnej,
- informacje o gotowości infrastruktury, zasilania i ogrzewania,
- obraz przekazywany przez robota prowadzącego rozpoznanie wewnątrz szkoły.
Pani Dyrektor oraz osoby uczestniczące w działaniach miały dostęp do informacji również poza stanowiskiem operatora w CZK. To istotna cecha systemu, który ma wspierać działania w terenie – informacja powinna być dostępna tam, gdzie znajdują się osoby odpowiedzialne za ocenę sytuacji i wykonanie procedur.
Zdalne rozpoznanie przed wejściem człowieka
Po ewakuacji bilans wykonany przez dyrekcję szkoły oraz dane z systemu analityki wideo wskazały, że w budynku pozostała jedna osoba. Informacja została przekazana do ORION-a. Pani Dyrektor, pozostając w łączności z CZK, wyraziła zgodę na wykorzystanie robota do jej odnalezienia i rozpoznania warunków w pomieszczeniu. Dzięki temu jeszcze przed wejściem strażaków znana była lokalizacja symulanta, jego stan oraz poziom CO₂ w sali.
Robot kroczący został wykorzystany do poszukiwania symulanta odgrywającego osobę poszkodowaną oraz inspekcji pomieszczenia, w którym ORION wykrył przekroczenie zdefiniowanego progu CO₂. Obraz z kamery oraz dane z urządzeń robota były transmitowane do osób obserwujących przebieg ćwiczenia. Możliwy był również kontakt głosowy pomiędzy symulantem przebywającym w szkole a operatorem robota znajdującym się w CZK.
Pozwoliło to uzyskać dodatkowe informacje przed wejściem ratowników do miejsca zdarzenia.
Co udało się zmierzyć?
Jednym z celów OSNOWA 2026 było zebranie czasów i obserwacji, które można później wykorzystać do dalszego rozwoju procedur oraz technologii.
Podczas ćwiczenia zmierzyliśmy m.in.:
- około 90 sekund od wywołania zmiany do wykrycia podwyższonego poziomu CO₂ oraz spadku ciśnienia w instalacji wodnej,
- około 3 minut na zdalną ocenę stanu obiektu po przywróceniu parametrów,
- około 4 sekund od wjazdu pojazdu w chronioną strefę drogi pożarowej do pojawienia się alarmu na dashboardzie.
Podczas ćwiczenia zdalna ocena gotowości zajęła około 3 minut. Dla porównania przedstawiciele służb wskazywali, że manualna inspekcja obiektu o takim zakresie może wymagać około 30 minut. Zakres takich inspekcji oraz ich czas zależą oczywiście od obiektu, scenariusza i obowiązujących procedur.
Wyniki z Łodzi traktujemy jako rezultat tego jednego ćwiczenia, prowadzonego w określonych warunkach. To dla nas materiał do dalszej analizy, a nie uniwersalny parametr działania systemu.
Pomiary wykonywane podczas ćwiczeń pozwalają później rozmawiać o działaniu systemu na podstawie logów i rzeczywistych czasów.
Technologia rozwija się razem z jej użytkownikami
Dużą wartością OSNOWA 2026 była możliwość współpracy z ludźmi, którzy zawodowo odpowiadają za bezpieczeństwo.
W ćwiczeniach uczestniczyli przedstawiciele Wydziału Zarządzania Kryzysowego i Bezpieczeństwa Urzędu Miasta Łodzi, Państwowej Straży Pożarnej, Ochotniczej Straży Pożarnej, Straży Miejskiej, administracji miejskiej oraz innych jednostek i partnerów.
Dla firmy technologicznej jest to ważne źródło wiedzy. Użytkownik systemu zwraca uwagę na inne rzeczy niż jego twórca: kolejność informacji, sposób potwierdzania zdarzeń, czytelność komunikatów, ciągłość pracy przy awarii i możliwość wykorzystania danych w obowiązujących procedurach.
Tak buduje się kompetencje potrzebne w ochronie ludności.
Zespół Liki może rozwijać rozwiązanie wspólnie z administracją, naukowcami, służbami i partnerami infrastrukturalnymi, a następnie sprawdzać jego działanie w scenariuszach możliwie zbliżonych do rzeczywistych. To doświadczenie zostaje w organizacji i wpływa na kolejne decyzje projektowe.
Od pojedynczego obiektu do miasta, województwa i systemów centralnych
SP64 była jednym monitorowanym obiektem. Ten sam model można rozwijać na większej liczbie budynków.
Na poziomie gminy lub miasta dane o stanie infrastruktury mogą tworzyć wspólny obraz gotowości szkół, obiektów ochrony ludności, budynków użyteczności publicznej czy wybranych elementów infrastruktury krytycznej.
Kolejny poziom to agregacja informacji potrzebnej powiatom i województwom. System może przekazywać informację o tym, które obiekty są gotowe, gdzie wystąpiły zakłócenia i które zasoby mogą wymagać uwagi.
Architektura ORION-a została zaprojektowana z myślą o integracji z innymi systemami oraz wymianie informacji na kolejnych poziomach zarządzania – od pojedynczego obiektu, przez samorząd lokalny i województwo, po systemy działające na poziomie centralnym.
Dzięki temu ORION może dostarczać uporządkowaną informację o stanie i gotowości infrastruktury do większych środowisk operacyjnych. MILI-GUARD podczas OSNOWA 2026 był przykładem takiego podejścia: informacja dotycząca infrastruktury była jedną z warstw szerszego obrazu sytuacji.
Lokalne kompetencje mają znaczenie
ORION rozwijamy w Łodzi.
Pierwsze ćwiczenia rozwiązania przeprowadziliśmy kilka miesięcy wcześniej wspólnie z Uniwersytetem Łódzkim, przy współpracy ze strukturami zarządzania kryzysowego Miasta Łodzi. W rozwój rozwiązania zaangażowani są również eksperci związani z Politechniką Łódzką. OSNOWA 2026 pozwoliła rozszerzyć tę współpracę o kolejne służby, partnerów i technologie.
ORION może pracować lokalnie, na infrastrukturze organizacji. Kluczowe funkcje systemu oraz komunikacja operacyjna mogą być utrzymywane w sieci lokalnej również przy utracie dostępu do publicznego Internetu. Ogranicza to zależność systemu od dostępności zewnętrznych środowisk chmurowych i usług działających poza infrastrukturą organizacji.
W przypadku rozwiązań związanych z bezpieczeństwem ma to znaczenie także z perspektywy utrzymania wiedzy i kompetencji w kraju. Zespół, który projektuje rozwiązanie, pracuje z jego użytkownikami i uczestniczy w ćwiczeniach, buduje doświadczenie potrzebne do dalszego rozwoju systemu.
Pytania o ORION i ćwiczenia OSNOWA 2026
Czym jest ORION i jakie informacje dostarcza?
ORION to rozwijany przez łódzką firmę Liki system oceny stanu i gotowości infrastruktury obiektu. Łączy dane telemetryczne z wiedzą o budynku, jego instalacjach i regułach operacyjnych, wspierając operatora w ocenie sytuacji.
Jaką rolę pełnił ORION w systemie MILI-GUARD?
Podczas części ćwiczeń OSNOWA 2026 w Łodzi ORION działał jako moduł MILI-GUARD, dostarczając informacji o stanie i gotowości szkoły do szerszego obrazu sytuacji tworzonego z wielu źródeł.
Czy ORION może działać bez dostępu do publicznego Internetu?
Architektura ORION-a pozwala uruchamiać kluczowe funkcje lokalnie, na infrastrukturze organizacji, przy działającej sieci lokalnej i odpowiedniej konfiguracji. Zakres odporności zależy od wdrożenia i jego integracji.
Od jakiego pytania zacząć?
Każde miasto ma obiekty, które podczas sytuacji kryzysowej mogą mieć szczególne znaczenie.
Pierwszym krokiem może być wybór jednego z nich i próba odpowiedzi na trzy pytania:
- Jaki jest jego rzeczywisty stan?
- Jak szybko dowiemy się o zmianie?
- Czy informacja dotrze do osoby odpowiedzialnej za decyzję?
Od takich pytań zaczęliśmy pracę nad ORION-em. OSNOWA 2026 pozwoliła nam sprawdzić kolejne odpowiedzi w praktyce.
Chcesz sprawdzić, jak ORION oceniłby gotowość obiektów w Twojej gminie lub instytucji? Zobacz opis systemu ORION albo napisz do nas.
Źródła i dodatkowe informacje
- Biuro Prasowe Orange – Orange Innovation Poland i Miasto Łódź przetestowali rozwiązanie MILI-GUARD
- TV Toya – materiał z ćwiczeń OSNOWA 2026 w Łodzi
- Liki – produkty
Opis wyników dotyczy ćwiczeń w SP64 w dniu 12 października 2026 r. Szczegółowe parametry działania zależą od architektury wdrożenia, konfiguracji i przebiegu zdarzenia.
Autor: Jan Ekiel, Liki Mobile Solutions. Tekst ukazał się pierwotnie na LinkedInie autora.
